Bir ton pamukla bir ton gübre alamıyoruz
Artan girdi maliyetleri, yetersiz destekler ve borç yükü üreticiyi tarladan koparıyor. Suruç'ta çiftçiler, verilen tarım desteğinin tek girdi kaleminin dahi karşılamadığını belirterek sokağa çıktı. Pamuk üreticisi Zeren, alım gücünü şu hesapla aktardı: "Geçmişte bir ton pamuk satarak 4,5 ton gübre alabiliyorduk. Bugün ise bir ton pamuğun geliri bir ton gübre
Enflasyonla birlikte artan girdi maliyetleri karşısında üreticilere verilen devlet desteği devede kulak kaldı. Üreticinin aldığı destek erirken çiftçi yeni üretim dönemine de borçla hazırlanıyor. Urfa Suruç'ta pamuk, mısır, hububat ve badem üreticileri, artan maliyet yüküne ve devletin üreticiyi destekleme politikalarına karşı traktörleriyle sokağa çıktı. Üreticiye verilen üretim desteği bir girdi kaleminin yarısına dahi yaklaşamadı.
TÜİK verilerine göre yıllık gıda enflasyonu yüzde 27,62'ye ulaşırken tarımsal girdi fiyatları Temmuz 2026 itibarıyla yıllık yüzde 27,62 arttı. Tarımsal üretici fiyatlarındaki yıllık artış ise Ağustos 2026'da yüzde 21,91'de kaldı.
Suruç'ta traktörleriyle sokağa çıkan üreticiler, yetersiz desteklere ve yüksek sulama ücretlerine tepki gösterirken, Osmaniye'nin Kadirli ilçesinde yer fıstığı üreticileri ürünlerine fiyat verilmediği için hasat ettikleri ürünü Savrun Çayı'na dökmeyi gündeme getirdi. Üreticiler, maliyetleri karşılayamadan üretimi sürdürmeye çalışırken tarım arazilerinin de yüksek giderler nedeniyle boş kaldığını vurguladı.
ÇİFTÇİ BORÇ BATAĞINA GÖMÜLDÜ
Suruç'un Boztepe Mahallesi'ndeki petrol istasyonunun yakınından başlayan yürüyüş, çarşı merkezine kadar sürdü. Traktör ve biçerdöverleriyle eyleme katılan üreticiler, "Çiftçi varsa gelecek var", "Çiftçi üretir, herkes kazanır" sloganları attı. Sulama ücretlerindeki eşitsizliğe tepki gösteren çiftçiler, "Suruç çiftçisinin 6 kat fazla sulama ücreti ödemesi zulümdür" ve "Su geldi, çiftçi borç batağına gömüldü" yazılı dövizler taşıdı.
DESTEĞİN İKİ KATINI ÖDÜYORUZ
Mercimek, arpa, mısır ve pamuk üreten çiftçi Bilal Zeren, tarımsal desteklerin üretim maliyetlerinin çok gerisinde kaldığını belirtti. Pamuk üretimindeki tabloyu somut bir hesapla ortaya koyan Zeren, "2021 yılında aldığımız pamuk desteğinin yaklaşık yüzde 37'si sulama giderini karşılayabiliyordu. 2026 yılında ise pamuk için ödenmesi beklenen destek yaklaşık 1600 lira, sulama maliyeti ise 3 bin 600 lira civarında. Yani yalnızca sulama için aldığımız desteğin iki katından fazlasını ödemek zorundayız. Gübre ve diğer üretim giderleri de bunun dışında" dedi.
MALİYETLER ARAZİLERİ BOŞ BIRAKTI
Pamukta yalnızca sulama maliyetinin bile desteğin iki katından fazla olması, üreticinin içinde bulunduğu tabloyu gözler önüne sererken Zeren mazot, gübre, tohum ve işçilik giderleri de eklendiğinde çiftçinin maliyet yükünün gün geçtikçe arttığını aktardı. Zeren, üreticinin alım gücündeki düşüşü ise pamuk ve gübre hesabıyla anlattı: "Geçmişte bir ton pamuk satarak yaklaşık 4,5 ton gübre alabiliyorduk. Bugün ise bir ton pamuğun geliri bir ton gübre almaya bile yetmiyor."
Yüksek su ve enerji maliyetleri nedeniyle tarım arazilerinin boş kaldığını söyleyen Zeren, Suruç'ta yaklaşık 600 bin dönüm arazi sulanırken maliyetler nedeniyle yaklaşık 160 bin dönüm arazinin boş kaldığını söyledi. "Su geldiğinde çiftçi yeniden üretime döner diye düşündük. Sulama imkânları sağlandığında köylerden kentlere göç eden insanların bir kısmı geri döndü. Ancak iki yıl içinde yeniden kentlere göç etmek zorunda kaldılar ve üstelik borçlanarak gittiler. Üretim maliyetleri düşmediği sürece çiftçinin köyde geçinmesi mümkün değil" dedi.
VERİLEN DESTEL ÇİFTÇİYE YETMİYOR
Suruç Ziraat Odası tarım danışmanı ve ziraat mühendisi Süleyman Kutlu da çiftçinin ekimden hasada kadar yaptığı harcamaların elde ettiği geliri aştığını belirtti. Üreticilerin tarımsal faaliyetler boyunca önemli masraflar yaptığını ancak bütün giderler hesaplandığında çoğu zaman zarar ettiğini söyleyen Kutlu, desteklerin yetersizliğinin yanı sıra ödeme takviminin de üreticiyi zorladığını ifade etti.
Çiftçilerin özellikle ekim öncesinde finansmana ihtiyaç duyduğunu vurgulayan Kutlu, desteklerin şubat veya mart aylarında ödenmesinin üreticinin ihtiyaç duyduğu dönemde bu kaynaklara ulaşmasını zorlaştırdığını söyledi. Pamuk, mısır, buğday ve mercimek üretiminde toprağın hazırlanmasından hasada kadar tüm aşamalarda maliyetlerin yükseldiğini belirten Kutlu, girdi maliyetleri ile ürün geliri arasındaki dengesizliğin giderilmesi gerektiğini kaydetti.
Kutlu, Suruç'taki eylemde üreticilerin taşıdığı "Çiftçi üretemezse sanayi de üretmez, memleket karanlığa gömülür" dövizinin, tarımda yaşanan krizin yalnızca üreticiyi değil, ülke ekonomisini ve gıda üretimini de doğrudan ilgilendirdiğini vurguladı.
∗∗∗
FISTIKTA FİYAT DİBE ÇAKILDI
Osmaniye'nin Kadirli ilçesinde yer fıstığı üreticileri de artan maliyetler ve belirsiz fiyatlar nedeniyle ürünlerini satamadıklarını belirtti. Ürünlerine fiyat verilmediğini söyleyen çiftçiler, üreticinin lehine alım fiyatları hayata geçirilmediği taktirde ürünlerini Savrun Çayı'na dökmeyi düşündüklerini ifade etti.
Üretici Nurullah Demirkıran, "Fiyatlar düşe düşe dibe vurdu. Şu anda yer fıstığına fiyat veren de yok. Borcumuz var, ödememiz var. Gırtlağımıza kadar borçlandık. Girdi maliyetlerimiz çok yüksek; mazot, gübre, işçilik had safhada. Fıstığın kilosu 70-80 lira olursa bizi kurtarır" dedi.
Üretici Nedim Kaynarca ise geçen yıl kilosu 120-130 liraya alınan tohumun bu yıl 300 liraya çıktığını, buna karşın ürünün 50 liraya bile alıcı bulamadığını belirtti. Dönüm başına üretim maliyetinin 20-25 bin lirayı bulduğunu söyleyen Kaynarca, "Normalde kilosunun 100 liradan aşağı olmaması lazım da fiyat veren yok. Çiftçi her sene geriye gidiyor. Yer fıstığı para etmedi, soya zaten etmiyor. Çiftçi para kazanamayınca bize de yansıyor. Mazot 100 liraya dayandı. Bu sene para kazanamadık" diye konuştu.
Kaynak: Birgun