Antandros Antik Kenti: Altınoluk'un Binlerce Yıllık Mirası

Balıkesir'in Edremit ilçesine bağlı Altınoluk Mahallesi'ne yalnızca 2 kilometre uzaklıkta, Kaletaşı Tepesi'nin batı yamaçlarında yer alan Antandros, Troas bölgesinin önemli antik kentlerinden biridir. Kazılarda ortaya çıkan buluntular, kentin tarihinin MÖ 7-8. yüzyıla kadar uzandığını göstermektedir. Antandros'ta ele geçen eserlerin bir bölümü Bursa Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir.

Roma Dönemi'nde Antandros

Kazı çalışmalarında Roma dönemine ait mozaiklerle bezenmiş bir villa, etkileyici bir kanalizasyon ağı ve çok sayıda lahit gün yüzüne çıkarılmıştır. Kentin zenginliğinin temelinde ise Kaz Dağı'ndan sağlanan kerestelerin ihracatı yatmaktadır. Bu ticaret sayesinde Antandros önemli bir refah düzeyine ulaşmıştır. Kentte ayrıca Afrodit kültünün egemen olduğu bilinmektedir.

Mitolojiden Tarihe: Antandros'un Hikayesi

Antandros adı, Truva Savaşı sırasında da geçmektedir. Troya'nın yıkılmasının ardından Aeneas, yıkımdan kurtulan insanlarla birlikte Antandros'a gelmiş ve burada 20 gemi inşa ederek denize açılmıştır. Ünlü coğrafyacı Strabon'un da belirttiği gibi, kent bir dönem kuzeyden gelen Kimmerlerin işgaline de uğramıştır.

Antandros'ta Arkeolojik Kazılar

Antik kentteki en kapsamlı akademik kazı çalışmaları 2000 yılında yüzey araştırmalarıyla başlamış, 2007 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla bilimsel kazılara dönüşmüştür. 2001 yılından bu yana kazılan Yamaç Ev sektörü, kentin günlük yaşamına dair önemli ipuçları sunmaktadır. 2010 yılındaki çalışmalarda, Roma evinin bir üst terasındaki yapılaşmanın anlaşılması hedeflenmiş ve bu doğrultuda kazılar yürütülmüştür.

Aynı yıl, kuzey terasta yapılan çalışmalarda moloz taş duvar örgülü bir mekân ortaya çıkarılmıştır. 4,30 x 2,50 metre ölçülerindeki bu mekânda herhangi bir taban döşemesi ya da kapı açıklığıyla karşılaşılmamıştır. Açmanın güneye doğru genişletilmesiyle, kripto-portiko duvarına dik olarak bağlanan bir duvar ve batıya doğru alçalan beş basamaklı bir yapı tespit edilmiştir. Yaklaşık 30 santimetre genişliğindeki bu basamaklı duvarın, 1,80 metre yüksekliğindeki kanalizasyon kanalını korumak amacıyla inşa edildiği düşünülmektedir. Kazılarda ayrıca Roma evinin temiz su ihtiyacını karşılayan künk hattının izine rastlanmış ve kanalizasyon tünelinin tavanında 10 santimetre çapında, taşla kapatılmış bir baca deliği bulunmuştur.

Nekropolis Sektörü ve Geç Roma Dönemi

Antandros Nekropolisi'nde 2017 ve 2018 yıllarında yürütülen kazılarda toplam 26 mezar açılmıştır. Bu mezarların 8'i basit toprak inhumasyon, 4'ü çatı kiremidi, 6'sı pithos, 5'i urne, 2'si birincil kremasyon ve 1'i lahit mezardan oluşmaktadır. Mezarlık alanının MS 1. yüzyılda kullanım dışı kalmasının ardından, alan erozyonla kapanmış ve MS erken 4. yüzyılda kentin genişlemesiyle birlikte endüstri alanına dönüşmüştür. Nekropolisin içinden geçen yolun kuzeyinde daha önce bir şarap işliği belirlenmişken, 2017-2018 sezonlarında yolun güneyinde yoğunlaşılan çalışmalarda Geç Roma mimarisine ait yeni alanlar ortaya çıkarılmıştır.

Bu alanın en batısında açığa çıkarılan 4 No.lu mekân, 4,00 x 4,25 metre boyutlarındadır. Kuru duvar tekniğiyle inşa edilen mekânın içinde yoğun miktarda çatı kiremidi ele geçmiş, ancak tabana ilişkin farklı bir malzeme tespit edilememiştir. 3,30-3,10 metre seviyeleri arasında ise dağınık halde 158 adet korozyonlu sikke ve çoğunluğu Geç Roma Dönemi'ne ait seramik parçaları bulunmuştur. Daha alt seviyelerde, doğu-batı doğrultulu 2,70 metre, kuzey-güney doğrultulu en geniş alanı 1,05 metre olan moloz taştan yapılmış bir mezar platformu ortaya çıkmıştır. 524 No.lu mezar olarak adlandırılan bu platformun kuzeyi büyük ölçüde tahrip olmuş durumdadır. Platformun kaldırılmasının ardından, başı doğuya gelecek şekilde sırtüstü yatan, kolları dirsekten bükülmüş bir bireyin basit toprak gömüsüyle karşılaşılmıştır. Kemikleri oldukça iyi korunmuş bu bireye ait herhangi bir mezar hediyesi bulunamamıştır.

Antandros, hem mitolojik hikayeleri hem de arkeolojik zenginlikleriyle Edremit Körfezi'nin kültürel mirasında özel bir yere sahiptir. Kazılar devam ettikçe, bu antik kentin tarihine dair yeni bilgilerin gün yüzüne çıkması beklenmektedir.

Kaynak: tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org
Görsel: Original uploader was Serkolemma at tr.wikipedia, Wikimedia Commons, CC BY 2.5